Eénfasige motoren

- een beetje uitleg
- een overzicht van enkele losse motoren in het labo

Eénfasige motoren vind je in de vorm van universeelmotoren, asynchrone motoren met startcondensator of bedrijfscondensator, in steinmetz-geschakelde asynchrone motoren, wasmachinemotoren die combinaties zijn van éénfasige asynchrone motoren met een seriemotor of een steinmetz-geschakelde asynchrone motor.
Door interpretatie van het kenplaatje en door metingen kan je de aard en de aansluitwijze van de motor opzoeken. B.v. aan de hand van  het toerental kan je soms bepalen of het een asynchrone motor of een seriemotor betreft; aan de hand van de grootte van de condensator kan je besluiten of het een aanloop- of bedrijfscondensator is.

Een universeelmotor wordt gebruikt voor allerhande huishoudelijke apparaten en kleine werktuigen. Hij kan hogere toerentallen bereiken dan een asynchrone op netfrequentie maar zijn groot nadeel is de aanwezigheid van borstels.

Een éénfasige asynchrone motor met aanloopcondensator heeft als voornaamste kenmerken zijn asynchrone toerentalwaarden, een condensator van tientallen µF, een contact dat uitschakelt op centrifugaalkracht of op tijd. Hij heeft een hoog startkoppel, maar omdat de condensator na start uitschakelt, zal hij moeten verder draaien op een wisselveld. Dit veroorzaakt meer koppelrimpel en dus trillingen.
Hij wordt toegepast als een hoog aanloopkoppel nodig is voor het overwinnen van een hoog stilstandskoppel of een grote massatraagheid.

Een éénfasige asynchrone motor met bedrijfscondensator heeft een kleine condensatorwaarde nodig dan zijn voorganger en zal tijdens bedrijf draaien op een schuifveld. Zijn startkoppel zal kleiner zijn.
Hij wordt toegepast waar een laag startkoppel en een goed bedrijfskoppel nodig is, b.v. bij kwadratische lasten (centrifugaalpompen, ventilatoren).

Een driefasige asynchrone motor kan d.m.v. een Steinmetz-schakeling op een éénfasig net aangesloten worden met een condensator van ca 68µF/kW bij 220V en 50Hz. Wegens zijn niet-symmetrisch veld zal zijn koppel zal heel wat kleiner zijn, waardoor zijn toepassingsgebied beperkt is. Het voordeel is dat een standaard 3-fasige motor als 1-fasige kan verkocht worden.

Vermits in een wasmachine toerentallen nodig zijn die ver uit mekaar liggen (wassen en droogzwieren) zijn hierin vaak motoren gebruikt die een combinatie zijn van 2 motoren. Links zie je een combinatie van een 1-fasige en een 3-fasige asynchrone motor. Rechts is een universeelmotor en een 1-fasig asynchrone gecombineerd.

In sommige motoren is een elektromagnetische rem geďntegreerd: normaal is deze rem gesloten, maar bij het onder spanning zetten wordt de
rem gelost en kan de motor vrij lopen. Bedoeling van deze rem is de uitlooptijd van de motor te minimaliseren zodat dit bij b.v. transportbanden kan gebruikt worden als een ruwe positionering.

Een overzicht van enkele motoren in het labo:


Kenplaatje:
1~ motor  220V  1,6A  50/60Hz  150W  cosφ 0,77


Kenplaatje:
0,75kW/1hp  220V 50Hz  1400/min  7,2A  cosφ 0,79
80µF/320V
IP44  B3  isol.B


Kenplaatje:
220V  4,3A  0,4kW  cosφ 0,64
1450 U/min 50Hz
Kl.B  IP44
CAP  80µF  320V


Kenplaatje:
0,25kW   1430 rpm
110V/220V  6,8A/3,4A
cosφ 0,64
IP11  klasse B

Deze motoren hebben een ingebouwde thermische veiligheid (een 'klixon'): een verend bimetaal zal de hoofdwikkeling van de motor onderbreken indien de motorstroom te lang te groot is.  Om dit geschikt te maken voor de 2 stromen (i.c. 3,4A en 6,8A) zijn er 3 aansluitingen (witte klemmen) voorzien: 1 gemeenschappelijke, 1 rechtstreeks naar het bimetaal, 1 via een extra verwarmingsweerstand naar het bimetaal. D.m.v. het rode knopje kan je de bimetalen na het onderboken zijn (gestreepte-lijntoestand)  resetten.


Kenplaatje:
1~ mot.
Δ220V  1,2A
2750  min-1 50Hz
180W  cosφ=1
C 12µF 220V
Bremse 220V


Kenplaatje:
1~ mot.
220V  0,44A
3000 min-1 50Hz
40W  cosφ 0,93
C 5µF  340V
Bremse 220V


Kenplaatje:
220V  50Hz  2,2A  16µF
430/6900/8500 t/min


Kenplaatje:
motore asincrono monofase

isolamento cl. E
220V/50Hz
2poli : 0,16hp  4A  2850 rpm   20µF  VL=450V
18poli: 0,1hp   1,4A   270rpm   20µF  VL=280V


naar begin document